Historia Zakładu Doskonalenia Zawodowego

Mariusz Mikołajczak Prezes Zarządu ZDZ-Poznań

Tradycje Zakładu Doskonalenia Zawodowego w Poznaniu sięgają 1931 roku. Pracownicy Kuratorium Okręgu Szkolnego Poznańskiego oraz pracownicy i działacze Izby Rzemieślniczej w Poznaniu i Bydgoszczy postanowili utworzyć Instytut, którego celem byłoby podniesienie ogólnego poziomu gospodarczego wielkopolskiego rzemiosła. Miał to być jeden ze środków przeciwstawienia się kryzysowi ekonomicznemu, który od 1929 roku wpływał na spauperyzowanie drobnej wytwórczości. Poza tym rzemieślnik polski, posługujący się bardzo często przestarzałymi środkami produkcji i rzadko korzystający z najnowszych zdobyczy postępu technicznego, często nie dorównywał jakością produkcji dużym zakładom przemysłowym.

Myśl powołania Instytutu znalazła poparcie u wielu działaczy rzemieślniczych. W ten sposób doszło do utworzenia 22 stycznia 1931 roku Wojewódzkiego Instytutu Rzemieślniczo-Przemysłowego w Poznaniu. Formalnie w sądzie grodzkim Wojewódzki Instytut Rzemieślniczo-Przemysłowy (WIRzP) został wpisany w dniu 20 kwietnia 1931 roku w rejestrze stowarzyszeń pod nr 423 z datą 8 maja 1931 roku.

Zadania, jakie nowo powstała placówka postawiła sobie w statucie, sprowadzały się do kształcenia i dokształcania pod względem ekonomicznym, zawodowym i kulturalnym osób pracujących zawodowo w rzemiośle i drobnym przemyśle. W ciągu ośmiu lat w okresie międzywojennym (1931-1939) Instytut - jak na swoje stosunkowo skromne możliwości - rozwinął bardzo szeroko działalność. Obejmowała ona oprócz szkolenia i dokształcania zawodowego, działalność wydawniczą, poradnictwo zawodowe i badania psychotechniczne młodzieży, udział w wystawach myśli technicznej i pokazach umiejętności zawodowych.

Działalność szkoleniowa. Prace przy wdrażaniu wiedzy zawodowej Instytut prowadził w następujących kierunkach:

1. kursu doskonalenia zawodowego, które miały na celu uzupełnienie kwalifikacji zawodowej oraz zapoznanie rzemieślników z najnowszymi osiągnięciami techniki;
2. kursy przygotowujące do egzaminów czeladniczych i mistrzowskich;
3. kursy ogólnokształcące, mające za zadanie podniesienie ogólnego poziomu rzemiosła

Poradnictwo zawodowe. Bardzo ważną rolę społeczno-gospodarczą w działalności Instytutu odegrała Poradnia Zawodowa oraz związany z nią Gabinet Psychotechniczny. Poradnia Zawodowa spełniała rolę doradcy życiowego, kierującego młodzież do zajęć, które odpowiadały jej siłom i zamiłowaniem. Oprócz informacji o właściwościach danego zawodu, zapoznawano również młodzież z potrzebami rynku pracy.

Działalność wydawnicza. Do poważnych zadań, jakie Instytut starał się rozwiązać, zaliczyć należy prace, mające na celu dostarczenie do rąk rzemieślników i uczącej się zawodu młodzieży przystępnej literatury fachowej. Działalność tą datuje się od roku 1933.

Inne rodzaje działalności. Wkład Instytutu do rozwoju postępu technicznego przejawiał się też w innych formach, między innymi poprzez wprowadzanie nowoczesnych maszyn, popieranie racjonalizatorstwa i wynalazczości oraz udział w wystawcach rzemieślniczych.

W latach 1939-1945 w stworzonych przez Niemców warunkach okupacyjnych wszystkie instytucje i organizacje zawiesiły swoją pracę. Powołane zaś w to miejsce, choć wykorzystujące polską bazę materialną, placówki niemieckie uznać trzeba za sprawę całkowicie odmienną. W przypadku WIRzP zamienioną jego bazę na Zakład Doskonalenia Przemysłu (Gewerbeförderungsanstalt).

Instytut nie został reaktywowany po wojnie w formie nadanej mu statutem z 1931 roku. Za zgodą Zarządu Miejskiego stołecznego miasta Poznania, Kuratorium Okręgu Szkolnego Poznańskiego i Izby Rzemieślniczej założony został w jego miejsce - aktem z dnia 5 marca 1945 roku - Ośrodek Dokształcania Zawodowego. Celem Ośrodka było podnoszenie poziomu rzemiosła i przemysłu drobnego Wielkopolski. Środkami statutowymi prowadzącymi do ich realizacji były:

1. Organizowanie kursów przygotowujących do egzaminów czeladniczych i mistrzowskich, dokształcających i praktycznych nauczycieli prowincjonalnych szkół dokształcających oraz specjalnych dla rzemiosła i przemysłu.
2. Utworzenie własnej komórki wydawniczej podręczników dla szkół zawodowych.
3. Uruchomienie we własnym zakresie produkcji pomocy naukowych.
4. Prowadzenie egzaminów czeladniczych i mistrzowskich razem z Izbą Rzemieślniczą w Poznaniu.
5. Zorganizowanie biblioteki czasopism zawodowych i podręczników do użytku szkół oraz rzemiosła.

Obecnie ZDZ jest silną organizacją stowarzyszeniową w pełni samofinansującą się, mającą oparcie w prężnie działających władzach statutowych. Na terenie Wielkopolski działa 5 Centrów Kształcenia zawodowego (w Poznaniu, Kaliszu, Koninie, Lesznie i w Pile). Każde Centrum posiada własną bazę szkoleniową, dobrze wyposażoną w sale wykładowe i pomoce dydaktyczne. Centra te posiadają swoje ośrodki i punkty kształcenia. Posiadamy również warsztaty szkoleniowe w Koźminie i we Wronkach.
Zakład nasz za osiągnięcia w sferze szkoleniowej, produkcyjnej i wychowawczej został odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi i Honorową Odznaką za zasługi w rozwoju woj. poznańskiego. W roku 2000 za naszą pracę zostaliśmy wyróżnieni zaszczytnym certyfikatem "Dobre bo Polskie"

"Potrzebni byliśmy wczoraj - niezbędni jesteśmy dzisiaj"